فصل پنجم برمكيان : اخلاق و ادب ، امور اجتماعى 1 - فضايل ، اخلاق و سلوك برمكيان دربارهء فضايل اخلاقى برمكيان و رفتارهاى فردى و اجتماعى ايشان داستانها گفته‌اند و خاصه سخاوت و دادگرى و مردمدارى آنها بيشترين مضمون و موضوع ادبيات مربوط به اين خاندان را به خود اختصاص داده و برخى در ادب عربى و فارسى ضرب المثل شده است . خالد بن برمك چون به امارت فارس رفت ، جز آنكه برخى مالياتهاى سنگين نامرسوم را بينداخت و خراج سالانه را تقسيط كرد « 1 » ، چنان بزرگوارى و بخشندگى از خويش نشان داد كه بزرگان و اشراف آن ديار از هر سوى به نزدش مىشتافتند و فضائلش را همه جا بازگو مىكردند « 2 » . در حكومت موصل هم با آن هيبت و سطوتى كه يافته بود ، چنان نرمخويى و مدارا داشت كه گفته‌اند گوئيا بر دلها فرمان مىراند « 3 » . مسعودى هم او را در خصايل ستوده ، برترين كس از برمكيان شمرده « 4 » و هندوشاه آورده كه خالد علم و رأى يحيى ، سخاوت و آزادگى فضل ، فصاحت و بلاغت جعفر ، و شجاعت و مردانگى موسى همه را يك جا داشت « 5 » ، امّا هيچيك از اينان در آن خصلت‌ها به خالد نمىرسيدند « 6 » . آن زمان مردمانى را كه به درخواستى بر در بزرگان فراهم مىآمدند « سائلان » مىخواندند ، امّا خالد كه مىانديشيد ممكن است اين عنوان

--> ( 1 ) . جهشيارى ، 151 . ( 2 ) . ابن ازرق ، شذرات . . . ، ص 15 . ( 3 ) . ابن اثير ، الكامل ، 6 / 16 . ( 4 ) . مروج ، 3 / 368 . ( 5 ) . تجارب السلف ، 103 . ( 6 ) . مسعودى ، مروج ، همانجا .